Na czym dokładnie polega terapia miofunkcjonalna? Kiedy warto z niej skorzystać? I dlaczego coraz częściej stanowi podstawę nowoczesnej terapii logopedycznej?
Co to jest terapia miofunkcjonalna?
Terapia miofunkcjonalna to specjalistyczna terapia, której celem jest przywrócenie prawidłowej pracy mięśni twarzy, języka, warg oraz całego układu ustno-twarzowego.
Nie skupia się wyłącznie na nauce poprawnej wymowy. Jej zadaniem jest przede wszystkim przywrócenie prawidłowych funkcji, od których zależy rozwój mowy, zgryzu oraz oddychania.
Podczas terapii pracujemy między innymi nad:
- oddychaniem przez nos,
- prawidłową pozycją spoczynkową języka,
- domknięciem ust,
- prawidłowym połykaniem,
- efektywnym żuciem,
- koordynacją mięśni twarzy.
To właśnie te funkcje są fundamentem prawidłowego rozwoju dziecka.
Na czym polega terapia miofunkcjonalna?
Najprościej mówiąc, terapia polega na wypracowaniu nowych, prawidłowych wzorców pracy mięśni.
Jeżeli dziecko przez kilka lat oddychało przez usta lub połykało z językiem między zębami, organizm utrwalił nieprawidłowy sposób wykonywania tych czynności.
Rolą terapeuty miofunkcjonalnego jest stopniowa zmiana tych nawyków poprzez odpowiednio dobrane ćwiczenia oraz pracę wykonywaną również w domu.
To proces, który wymaga systematyczności, ale daje trwałe efekty.
Kiedy terapia miofunkcjonalna jest potrzebna?
Rodzice często trafiają do gabinetu z powodu trudności z wymową głosek.
Tymczasem wada wymowy bardzo często jest tylko skutkiem innych zaburzeń.
Na terapię miofunkcjonalną warto zgłosić się, gdy dziecko:
- oddycha przez usta,
- śpi z otwartą buzią,
- chrapie,
- ma stale rozchylone usta,
- nie potrafi prawidłowo żuć pokarmów,
- połyka z językiem między zębami,
- ślini się,
- ma skrócone wędzidełko języka,
- przygotowuje się do leczenia ortodontycznego,
- nosi aparat ortodontyczny,
- zakończyło leczenie ortodontyczne,
- ma wadę wymowy.
Im wcześniej zostanie przeprowadzona diagnoza, tym większa szansa na uniknięcie utrwalania nieprawidłowych wzorców.
Jakie problemy pomaga rozwiązać terapia miofunkcjonalna?
Prawidłowa praca mięśni twarzy wpływa znacznie szerzej niż tylko na mowę.
Terapia może wspierać:
- rozwój prawidłowej wymowy,
- leczenie wad zgryzu,
- utrzymanie efektów leczenia ortodontycznego,
- prawidłowe oddychanie przez nos,
- poprawę sposobu połykania,
- naukę efektywnego żucia,
- prawidłową pozycję języka,
- domknięcie ust,
- przygotowanie do zabiegu podcięcia wędzidełka języka oraz terapię po frenotomii.
Coraz częściej terapia miofunkcjonalna jest także elementem przygotowania pacjentów do leczenia ortognatycznego.
Jak wygląda diagnoza miofunkcjonalna?
Każda terapia rozpoczyna się od szczegółowej diagnozy.
Podczas wizyty oceniamy między innymi:
- sposób oddychania,
- pozycję spoczynkową języka,
- napięcie mięśni twarzy,
- pracę warg i policzków,
- ruchomość języka,
- sposób połykania,
- sposób żucia,
- budowę jamy ustnej,
- funkcję wędzidełka języka.
Jeżeli zachodzi taka potrzeba, zalecamy również konsultacje z innymi specjalistami, między innymi laryngologiem, ortodontą, fizjoterapeutą, osteopatą czy chirurgiem szczękowo-twarzowym.
Dzięki temu terapia obejmuje wszystkie czynniki, które mogą wpływać na rozwój dziecka.
Czy terapia miofunkcjonalna pomaga przy wadach wymowy?
Tak, bardzo często.
W wielu przypadkach trudności z wymową nie wynikają z braku umiejętności ułożenia języka, ale z nieprawidłowej pracy całego układu ustno-twarzowego.
Jeżeli dziecko stale oddycha przez usta lub połyka nieprawidłowo, samo wywołanie głoski może nie przynieść trwałego efektu.
Dlatego terapia miofunkcjonalna często stanowi pierwszy etap terapii logopedycznej lub jest prowadzona równolegle z ćwiczeniami artykulacyjnymi.
Czy terapia miofunkcjonalna jest tylko dla dzieci?
Nie.
Choć najczęściej korzystają z niej dzieci, coraz więcej pacjentów stanowią również nastolatki i osoby dorosłe.
Terapia pomaga między innymi:
- przed leczeniem ortodontycznym,
- po zdjęciu aparatu ortodontycznego,
- przed operacjami ortognatycznymi,
- po zabiegach chirurgicznych w obrębie jamy ustnej,
- przy zaburzeniach stawów skroniowo-żuchwowych,
- przy utrwalonych nieprawidłowych nawykach mięśniowych.
Dlaczego warto rozpocząć terapię jak najwcześniej?
Układ mięśniowy dziecka cały czas się rozwija.
Im wcześniej zostaną wykryte nieprawidłowe funkcje, tym łatwiej je skorygować i zapobiec ich wpływowi na rozwój zgryzu, wymowy czy oddychania.
Nie oznacza to jednak, że u starszych dzieci lub dorosłych terapia nie przynosi efektów. Odpowiednio dobrany plan terapii pozwala osiągnąć bardzo dobre rezultaty również w późniejszym wieku.
Terapia miofunkcjonalna w Skrzydłach Terapii
W Centrum Logopedii i Terapii Miofunkcjonalnej Skrzydła Terapii w Swarzędzu patrzymy na dziecko całościowo.
Podczas diagnozy nie oceniamy wyłącznie wymowy. Analizujemy również sposób oddychania, połykania, pracę języka, napięcie mięśniowe oraz funkcjonowanie całego obszaru ustno-twarzowego.
W razie potrzeby współpracujemy z laryngologami, ortodontami, fizjoterapeutami, osteopatami, terapeutami integracji sensorycznej oraz chirurgami szczękowo-twarzowymi, ponieważ wiemy, że skuteczna terapia bardzo często wymaga współpracy kilku specjalistów.
Podsumowanie
Jeżeli zastanawiasz się, co to jest terapia miofunkcjonalna, najkrótsza odpowiedź brzmi:
To terapia, która przywraca prawidłową pracę mięśni twarzy, języka i jamy ustnej, dzięki czemu poprawia oddychanie, połykanie, żucie oraz stwarza warunki do prawidłowego rozwoju mowy i zgryzu.
Nie skupia się wyłącznie na objawach. Jej celem jest znalezienie i usunięcie przyczyny problemu.
Jeśli zauważasz u swojego dziecka niepokojące objawy lub chcesz sprawdzić, czy rozwój funkcji ustno-twarzowych przebiega prawidłowo, warto rozpocząć od profesjonalnej diagnozy.